vi

Trà đạo - Nét đặc sắc trong văn hóa Nhật Bản

Nói đến trà đạo là chúng ta nghĩ ngay đến đất nước Mặt trời mọc.

Trà đạo không chỉ là thứ đồ uống thông thường mà còn là một môn nghệ thuật đặc sắc mang đậm nét truyền thống của Nhật Bản.


Ngày đăng: 22/06/2018 | Cập nhật: 22/06/2018

Trà đạo - Nét đặc sắc trong văn hóa Nhật Bản

**Lịch sử của trà đạo

Được biết đến như một loại hình nghệ thuật trong Văn hóa Nhật Bản, từ thế kỷ thứ 12, trà đạo đã rất phát triển. Theo truyền thuyết, lúc bấy giờ, một vị cao tăng thuộc phái thiền Rinzai của Nhật có tên Eisai (1141 – 1215) sang Trung Quốc tham vấn học đạo. Khi trở về, thiền sư đã mang theo một số hạt trà trồng trong sân chùa.

Trà đạo được xem như là một điển hình văn hóa cổ xưa của Nhật Bản, được phát triển từ khoảng cuối thế kỷ XII. Theo truyền thuyết Nhật, ngày đó có vị cao tăng người Nhật là Eisai (1141-1215) đi du học và mang về từ Trung Quốc một loại bột trà xanh được gọi là matcha. Lúc đầu matcha chỉ được dùng như một loại thuốc nhưng sau đó trở thành một thức uống xa hoa mà chỉ giới thượng lưu mới được sử dụng và thưởng thức trong các buổi họp mặt.

Trà đạo – Tinh hoa văn hóa của người Nhật bản Đây là những công cụ phổ biến cho nghệ thuật trà đạo

 

**Ý nghĩa  của nghệ thuật trà đạo Nhật Bản

Ban đầu việc thưởng trà là thú vui tao nhã của những người yêu thích và say mê hương vị trà. Nhưng dần dần người Nhật đã kết hợp thú vui uống trà với tinh thần Thiền của Phật giáo để nâng cao nghệ thuật thưởng trà lên một tầm cao mới. Người ta gọi “nấc thang” mới đó trong nghệ thuật thưởng trà của người Nhật Bản là “trà đạo” (chado) và giờ đây nghệ thuật đó đã trở thành một sản phẩm đặc sắc thuần chất Nhật Bản.

Hòa – Kính – Thanh – Tịch, đây là bốn nguyên tắc cơ bản của trà đạo. Phật giáo thường dùng thuật ngữ ” ngón tay chỉ mặt trăng”. Suy rộng ra, trà đạo là con đường mà đi hết con đường đó sẽ đến nơi có “trà vừa ngon vừa không ngon”.

Trong nghệ thuật trà đạo, hương vị của thức uống thực tế không đóng vai trò quan trọng như tên gọi. Chỉ một loại trà duy nhất dùng cho nghi thức là bột matcha, có vị đắng, thanh mát.

Trong nghệ thuật uống trà đạo Nhật Bản, nước pha trà tuyệt đối không dùng nước đang sôi để pha trà và nó được đựng trong một bình thủy hay nước được nấu trong một cái ấm kim khí không nắp trên bồn than rất yếu để giữ nước ở khoảng 80-90 0C.

Khi pha trà, người ta thường pha ba lần khác nhau và phải người pha trà quen thuộc, khéo tay họ có thể điều chỉnh nhiệt độ từ bình thủy rót vào bình pha trà bằng các thủ thuật như rót nuớc thật chậm, để cao vòi nước trên bình pha trà…

Trong trà đạo, thì nghệ thuật rót trà rất quan trọng, không bao giờ rót trà cho khách một lần đầy tách rồi rót tiếp cho người khách kế tiếp. Làm như vậy sẽ có sự khác biệt về độ đậm nhạt của nước trà trong mỗi tách, cũng như không đều về lượng trong mỗi tách.

Khi uống trà xanh Nhật Bản người Nhật phải ăn một vài loại bánh ngọt để làm gia tăng hương vị của trà, cách này sẽ làm gia tăng hương vi của trà xanh một cách lạ kỳ.

Với cách uống trà cầu kỳ, độc đáo và tinh tế này của người Nhật đã đưa cách uống trà Nhật trở thành một môn nghệ thuật mà cả thế giới phải nể phục và thưởng thức.

Trong suốt thời gian học đạo cho đến khi kết thúc trở về, vị cao tăng này đã đem một số hạt trà về trồng tại sân chùa. Trải qua thời gian nghiên cứu và thử nghiệm thực tế, vị cao tăng đã viết ra cuốn “Khiết Trà Dưỡng Sinh Ký” mang ý nghĩa về cách uống trà và công dụng khi thưởng thức. Đặc biệt là hương vị trà vô cùng thu hút người thưởng trà. Nét đặc sắc trong phong cách thưởng thức trà đạo Nhật Bản chính là sự kết hợp độc đáo từ cách pha, cách uống đến nghi thức uống trà. Đã tạo nên phong cách uống trà của người Nhật Bản. Để thưởng thức trà đạo hoàn chỉnh, thì người Nhật phải tiến hành các bước sau:

  • Bước thứ nhất: Nước pha trà – Nước pha trà chỉ khoảng từ 80 độ đến 90 độ và người Nhật không bao giờ lấy nước sôi 100 độ hay nước đang sôi để pha trà. Vì như thế, nước trà sẽ đẹp mắt hơn.
  • Bước thứ hai: Làm ấm dụng cụ pha trà và chén uống trà – Trước khi pha trà, chén uống trà và ấm pha trà phải được tráng bằng nước sôi ở trong bình thủy tinh. Mục đích là làm ấm dụng cụ pha trà và chén uống trà. Sau đó, sẽ lau khô bằng khăn để sử dụng.
  • Bước thứ ba: Pha trà – Thông thường người ta hay sử dụng loại trà xanh trung bình để pha. Với loại trà này, người ta thường pha làm 3 lần:
  • Lần 1: Chỉ sử dụng nước nóng khoảng 60 độ để pha trà. Với nhiệt độ này, thì phải ngâm trà khoảng 2 phút để cho trà ngấm thì mới rót ra mời khách. Để có được nhiệt độ khoảng 60 độ đó thì người ta phải rót nước sôi từ bình thủy tinh ra một bình trà khác nhằm cho giảm nhiệt độ như yêu cầu để pha trà.
  • Lần 2: Lúc này khi trà đã ngấm và nở, thì người pha trà phải dùng nước có nhiệt độ khoảng 80 độ để pha và chỉ cần để khoảng 40 giây là có thể rót ra mời khách được
  • Lần 3: Cũng pha tương tự như lần 2, chỉ có điều là nước pha ở lần 3 này khoảng 90 độ C.

Lưu ý: Lượng nước pha trà của mỗi lẫn sẽ chỉ đủ rót ra cho khách. Không nên pha quá nhiều nước hay ít nước làm chè quá loãng hay quá đặc.

  • Bước thứ tư: Rót trà – Để tránh tình trạng rót trước rót sau khiến độ đậm nhạt của trà khác nhau. Vì thế, trước khi mời khách người rót trà thường rót lần lượt vào mỗi chén khoảng 1/ 3 chén. Sau đó sẽ rót lần thứ 2 nhưng không phải rót xuôi mà rót ngược lại. Mỗi lần rót đều ngược nhau đến khi đầy chén. Nhằm mục đích cho vị trà đều ở các chén. Sau đó mới đem ra mời khách.
  • Bước thứ năm: Uống trà – Để tăng thêm hương vị của trà, nên trong quá trình uống trà người Nhật thường sử dụng thêm một số loại bánh ngọt. Trước khi uống, tất cả người uống trà phải ăn hết bánh trong miệng mới được uống trà để cảm nhận được vị ngon của trà xanh hơn.

Đó chính là phong cách độc đáo trong cách thưởng thức trà đạo Nhật Bản mà chúng tôi muốn giới thiệu đến các bạn. Đây chính là nét văn hóa trong con người xứ sở hoa anh đào vẫn được gìn giữ và lưu truyền cho tới ngày nay.

Trung Tâm Nhật Ngữ Konnichiwa trân thành cám ơn các bạn đã đọc bài chia sẽ của chúng tôi. Nếu có dịp đến Nhật các bạn hãy thử thưởng thức Trà Đạo-nét văn hóa của Nhật.

どうも ありがとうございます。

Nguồn: Sưu tầm